100 ปี พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
25 กุมภาพันธ์ 2569 ครบรอบ 100 ปี พระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงรับราชสมบัติต่อจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งแต่ 25 พฤศจิกายน 2468 หลังจากนั้นเพียงไม่ถึงสามเดือน ได้ทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก โดยวันที่สำคัญที่สุดที่ทรงรับบรมราชาภิเษก ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 25 กุมภาพันธ์ 2468 (เดือนสี่ ขึ้น 14 ค่ำ ปีฉลู สัปตศก)
โดยพระราชพิธีบรมราชาภิเษกประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ได้แก่
1. ขั้นเตรียมพิธี
- พิธีจารึกพระสุพรรณบัฏ วันที่ 3 และ 4 กุมภาพันธ์ 2468 ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เริ่มจารึกพระปรมาภิไธยลงในพระสุพรรณบัฏ จารึกดวงพระชนมพรรษา และแกะพระราชลัญจกรประจำรัชกาล
- พิธีพลีกรรมตักน้ำศักดิ์สิทธิ์และเสกน้ำอภิเษก วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2468 ณ มณฑลต่าง ๆ ในพระราชอาณาจักรทั้ง 17 มณฑล 18 แห่ง ได้ตั้งพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์โดยอุปราชหรือสมุหเทศาภิบาล แล้วจัดการเวียนเทียนสมโภช จากนั้นเชิญน้ำพระพุทธมนต์เข้ามากรุงเทพมหานคร รอวันพระราชพิธี
2. พิธีเบื้องต้น
ถวายสักการะพระบรมอัฐิ พระอัฐิพระราชบุพการี วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2468 เสด็จออกบำเพ็ญ พระราชกุศลประจำวัน ณ หอพระธาตุมณเทียร แล้วเสด็จเข้าสู่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท เพื่อกราบถวายบังคมพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว
วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2468 พิธีเจริญพระพุทธมนต์ตั้งน้ำวงด้าย และเสด็จไปสดับพระสงฆ์ราชาคณะ เจริญพระพุทธมนต์อีกสามวัน ในวันที่ 22-24 กุมภาพันธ์ 2468
3. พิธีบรมราชาภิเษก
ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2468 เริ่มด้วยเวลา 09.15 นาฬิกา เสด็จประทับยังพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ทรงจุดเทียนเครื่องนมัสการพระ แล้วเสด็จขึ้นพระที่นั่งไพศาลทักษิณ พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นชินวรสิริวัฒน สมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายศีลแล้วเสด็จขึ้นประทับ ณ หอพระสุราลัยพิมาน ผลัดพระภูษาทรงเศวตพัสตร์ผ้าขาวขลิบทองนพคุณ เจ้ากรมพราหมณ์พิธีกราบบังคมทูลเชิญเสด็จสรงน้ำมูรธาภิเษก ที่พระมณฑปพระกระยาสนาน ทรงขึ้นประทับตั่งไม้อุทุมพร ทรงเหยียบใบตะขบ ผันพระพักตร์สู่ทิศอีสาน ทรงรับพระเครื่องกระยาสนานและสหัสธารา พระบรมวงศ์ผู้ใหญ่และพราหมณ์ถวายน้ำจากพระเต้าต่างๆ พราหมณ์ถวายน้ำพระมหาสังข์และพระครอบเสร็จพิธี
เมื่อทรงพระมุรธาภิเษกแล้วเสด็จสู่หอพระสุลาลัยพิมาน ประทับพระที่นั่งอัฐทิศภายใต้เศวตฉัตร 7 ชั้น หันพระพักตร์สู่ทิศบูรพา ราชบัณฑิตและพราหมณ์ถวายน้ำอภิเษกตามทิศทั้ง 8 ทิศ แล้วเสด็จสู่พระที่นั่งภัทรบิฎ พระครูวามเทพมุนีร่ายเวทย์สรรเสริญไกลาส ทูลเกล้าฯถวายเครื่องราชกกุธภัณฑ์ เครื่องบรมราชาภิเษก และเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศ
เวลาบ่ายวันเดียวกัน เสด็จออกมหาสมาคม ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ประทับเหนือพระที่นั่งพุดตาลทองคำพระแท่นมหาเศวตฉัตร ให้พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายหน้า ผู้แทนพระราชาธิบดีและประธานาธิบดี คณะทูตานุทูตและข้าทูลละอองธุลีพระบาทถวายพระพร
จากนั้นมีพระราชพิธีประกาศสถาปนาสมเด็จพระบรมราชินี ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ สถาปนาหม่อมเจ้ารำไพพรรณี ขึ้นเป็น สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี แล้วทรงหลั่งน้ำพระมหาสังข์ ทรงเจิม และ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์มหาจักรีบรมราชวงศ์ กับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นพรัตนราชวราภรณ์อันเป็นโบราณมงคล และเครื่องราชูปโภคสำหรับตำแหน่งพระอัครมเหสี นับเป็นครั้งแรกที่มีการสถาปนาพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมราชินี ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของกรุงรัตนโกสินทร์
เวลาค่ำ เป็นพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระบรมราชินีเสด็จฯ ไปยังพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน มีพระราชวงศ์ฝ่ายในเชิญเครื่องราชูปโภคตามเสด็จ ตลอดทางทรงโปรยดอกพิกุลเงินพิกุลทองและเงินสลึง ครั้นถึงพระฤกษ์ ประโคมสังข์แตรเครื่องดุริยดนตรี พระบรมวงศ์ผู้ใหญ่ฝ่ายในลาดพระที่และถวายพระพรชัยมงคล เสร็จแล้วทรงเอนพระองค์เป็นพระฤกษ์
4. พิธีเบื้องปลาย
วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2468 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระบรมราชินี เสด็จออกมุขพระที่นั่งจักรีมหาปราสาทให้เอกอัครราชทูตนานาประเทศเข้าเฝ้าฯ จากนั้นเสด็จออกพระที่นั่งไพศาลทักษิณให้พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการฝ่ายในเข้าเฝ้าฯ
วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2468 เสด็จออกประทับพระราชอาสน์ ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท มหาอำมาตย์นายก เจ้าพระยายมราช เสนาบดี นำหัวหน้าพ่อค้าประชาชนเฝ้า แล้วพร้อมสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จออกมุขเด็จพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ให้ประชาชนเฝ้าฯ
วันที่ 1 มีนาคม 2468 เสด็จพระราชดำเนินด้วยขบวนพยุหยาตราเลียบพระนครโดยสถลมารค เพื่อทรงนมัสการปูชนียวัตถุในวัดบวรนิเวศวิหาร และวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม
วันที่ 3 มีนาคม 2468 เสด็จพระราชดำเนินด้วยขบวนพยุหยาตราเลียบพระนครโดยชลมารค เพื่อทรงนมัสการปูชนียวัตถุ ณ วัดอรุณราชวราราม
